20-11-2020

KIO 2822/20

Sygn. akt KIO 2822/20

1

WYROK

z dnia 20 listopada 2020 roku

Krajowa Izba Odwoławcza, w składzie:

Przewodnicząca: Monika Kawa-Ogorzałek

Protokolant: Rafał Komoń

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2020 r., w Warszawie odwołania wniesionego

do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 30 października 2020 r. przez wykonawcę

Narita International Airport Corporation z siedzibą w Narita City, Japonia w postępowaniu

prowadzonym przez Centralny Port Komunikacyjny Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie

przy udziale wykonawcy INCHEON International Airport Corporation z siedzibą

w Incheon, Korea Południowa zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego

po stronie Zamawiającego.

orzeka:

1. oddala odwołanie,

2. kosztami postępowania obciąża Odwołującego i:

2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł (słownie:

piętnaście tysięcy złotych) uiszczoną przez Odwołującego tytułem wpisu od odwołania,

2.2. zasądza od Odwołującego na rzecz Zamawiającego kwotę 3 600 zł (słownie: trzy

tysiące sześćset złotych) poniesioną przez Zamawiającego tytułem wynagrodzenia

pełnomocnika.

Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych

(Dz. U. z 2019 r. poz. 1843 t.j.), na niniejszy wyrok – w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia

– przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do

Sądu Okręgowego w Warszawie.

Przewodnicząca: ………………………………

Sygn. akt KIO 2822/20

2

UZASADNIENIE

Zamawiający – Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie

prowadzi na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień

publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843 t.j.; dalej: „Pzp”) postępowanie o udzielenie

zamówienia publicznego w trybie dialogu konkurencyjnego na „Wybór doradcy strategicznego

dla Centralnego Portu Komunikacyjnego Sp. z o.o.”.

Ogłoszenie o zamówieniu opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej

w dniu 9 marca 2020 r. pod numerem 2020/S 048-114594.

W dniu 30 października 2020r. Odwołujący - Narita International Airport Corporation

z siedzibą w Narita City, Chiba, Japonia zaskarżył czynności i zaniechania Zamawiającego

polegające na:

- dokonaniu zmiany treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia

(„SIWZ") w zakresie terminu składania i otwarcia ofert w postępowaniu po upływie pierwotnego

terminu składania ofert,

- zaniechaniu uznania oferty wykonawcy Incheon International Airport

Corporation z siedzibą w Incheon, Republika Korei (dalej: „Przystępujący” lub „Incheon") za

złożoną po terminie składania ofert oraz zaniechaniu niezwłocznego zawiadomienia

wykonawcy Incheon o złożeniu oferty po terminie składania ofert, a w konsekwencji

zaniechaniu zwrotu oferty Incheon;

- zaniechaniu odrzucenia oferty Incheon jako niezgodnej z SIWZ.

Powyżej czynności Zamawiającego Odwołujący zarzucił naruszenie:

2. art. 38 ust 4 Pzp w zw. z art. 36 ust 1 pkt 11 Pzp oraz w zw. art. 7 ust 1 Pzp

oraz z ostrożności art. 38 ust. 6 Pzp poprzez dokonanie zmiany treści SIWZ w dniu 20

października 2020 r. o godzinie 9:21 poprzez zmianę (wydłużenie) terminu składania ofert w

dniu 20 października 2020 r. z godziny 9:00 na godzinę 12:00, a w konsekwencji również

zmianę terminu otwarcia ofert podczas gdy termin składania ofert wyznaczony w

postępowaniu upłynął w dniu 20 października 2020 r. o godzinie 9:00, a zmiana treści SIWZ

mogła być dokonana wyłącznie w uzasadnionym przypadku oraz przed upływem pierwotnego

terminu składania ofert, a działanie Zamawiającego stanowi jawne naruszenie zasady

równego traktowania wykonawców oraz zasady zachowania uczciwej konkurencji,

2. art. 84 ust 2 w zw. z art. 7 ust 1 Pzp poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie

uznania oferty wykonawcy Incheon za złożoną po terminie składania ofert oraz zaniechanie

niezwłocznego zawiadomienia wykonawcy Incheon o złożeniu oferty po terminie składania

ofert oraz zaniechaniu zwrotu oferty Incheon, podczas gdy Incheon złożył swoją ofertę w dniu

Sygn. akt KIO 2822/20

3

20 października 2020 r. o godzinie 9:44, a więc po upływie terminu składania ofert

wyznaczonego na godzinę 9:00;

3. z ostrożności - art. 89 ust 1 pkt 2 Pzp w zw. z rozdział XIII podrozdział III pkt 3

SIWZ poprzez zaniechania odrzucenia oferty Incheon jako niezgodnej z SIWZ z uwagi na

niepodpisanie formularza oferty kwalifikowanym podpisem elektronicznym oraz zaniechanie

przesłania oferty za pomocą SmartPZP wraz z załącznikami przed terminem składania ofert.

W związku z tak postawionymi zarzutami Odwołujący wniósł o uwzględnienie

odwołania oraz:

- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentacji Postępowania oraz

dowodów przywołanych w uzasadnieniu na okoliczności wskazane w niniejszym odwołaniu,

- nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności z dnia 20 października

2020 r. tj. zmianie treści SIWZ polegającej na zmianie terminu składania ofert na dzień 20

października 2020 r. godz. 12:00, względnie uznaniu ww. czynności za bezskuteczną i

niewywołującą skutków prawnych;

- nakazanie Zamawiającemu niezwłocznego zawiadomienia wykonawcy Incheon

o złożeniu oferty po terminie składania ofert, a w konsekwencji również do nakazanie zwrotu

oferty Incheon;

- ewentualnie - nakazanie Zamawiającemu odrzucenie oferty Incheon na

podstawie art. 89 ust 1 pkt 2 PZP jako niezgodnej z SIWZ,

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Odwołujący wyjaśnił, że w trakcie postępowania

Zamawiający dwukrotnie zmieniał treść SIWZ w zakresie terminu składania ofert:

a) w dniu 24 września 2020 r. Zamawiający zmienił treść rozdziału XIV SIWZ

wyznaczając nowy termin składania ofert na dzień 19 października 2020 r., godz. 12:00 CET

poprzez SmartPZP.

b) w dniu 13 października 2020 r. Zamawiający zmienił treść rozdziału XIV SIWZ

wyznaczając nowy termin składania ofert na dzień 20 października 2020 r., godz. 9:00 CET

poprzez SmartPZP.

Stosując się do wymagań SIWZ Odwołujący złożył ofertę 20 października 2020 r. o

godzinie 8:06, a więc na godzinę przed upływem terminu składania ofert wyznaczonego na 20

października 2020 r. godzina 9:00 CET. Tego samego dnia, o godzinie 9:21, a wiec 21 minut

po upływie terminu składania ofert na Platformie Zakupowej SmartPZP, na której prowadzone

jest postępowanie, została zamieszczona informacja o zmianie treści rozdziału XIV i XV SIWZ

poprzez wyznaczenie terminu składania ofert na dzień 20 października 2020 r. godzina 12:00.

Zamawiający w dniu 20 października 2020 r. o godzinie 12:30 przeprowadził sesję otwarcia

Sygn. akt KIO 2822/20

4

ofert w formule wideokonferencji. Z informacji zaprezentowanych w trakcie otwarcia ofert

wynika, że oferta Odwołującego została złożona o godzinie 8:06, zaś oferta wykonawcy

Incheon została złożona o godzinie 9:44. Ponadto tego samego dnia Zamawiający opublikował

informację o ofertach złożonych w Postępowaniu, zgodnie z którą oferty złożyli:

a) Odwołujący z ceną oferty brutto: 10.187.106,00 EURO;

b) Incheon – z ceną oferty brutto: 4.206.986,00 EURO.

Odnosząc się do powyższego, Odwołujący podkreślił, że ostateczny termin składania

ofert w postępowaniu został wyznaczony przez Zamawiającego na dzień 20 października

2020r. na godzinę 9:00 CET i do upływu tego terminu ofertę złożył jedynie Odwołujący.

Czynność Zamawiającego dokonana w dniu 20 października 2020 r. o godzinie 9:21

polegająca na zmianie treści SIWZ i wyznaczeniu nowego terminu składania ofert na ten sam

dzień, ale na godzinę 12:00 została dokonana w sposób bezskuteczny oraz z naruszeniem

przepisów Pzp, ponieważ zmiana terminu została dokonana bez uzasadnionej przyczyny, a

przede wszystkim po upływie pierwotnego terminu składania ofert wyznaczonego na godzinę

9:00.

Odwołujący zauważył, że zgodnie z art. 36 ust 1 pkt 11 Pzp miejsce oraz termin

składania ofert stanowi obligatoryjny i istotny element treści SIWZ. Powyższe nie budzi

wątpliwości ani na gruncie przepisów Pzp ani też w orzecznictwie, zgodnie z którym miejsce i

termin składania ofert jest niezbędnym elementem zarówno ogłoszenia o zamówieniu (art. 41

pkt 10 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (...), jak też koniecznym

elementem SIWZ - specyfikacji istotnych warunków zamówienia (art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy),

a zmiana terminu lub miejsca składania ofert stanowi zmianę istotnego składnika SIWZ

(Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia), co wynika z art 36 ust. 1 pkt 11 ustawy (por.

wyroki NSA z dnia 12 stycznia 2017 r. sygn. akt II GSK1459/15 oraz z dnia 28 maja 2014 r.

sygn. akt II GSK 850/13, analogicznie: wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 października 2015 r.

sygn. akt I SA/Kr 665/15, wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Kr

1962/14). Dlatego też dokonując zmiany terminu składania ofert jako istotnego elementu treści

SIWZ, Zamawiający musi ściśle przestrzegać reguł i ograniczeń wynikających z przepisów

Pzp, które określają warunki takiej zmiany. Z uwagi na zastosowaną przez Zamawiającego

procedurę dialogu konkurencyjnego oraz etap postępowania (tj. etap składania ofert) reguły

zmiany treści SIWZ, a tym samym również terminu składania ofert, wyznacza treść artykułu

38 ust 4 Pzp, zgodnie z którym Zamawiający jest uprawniony do zmiany treści SIWZ (a więc

również zmiany terminu składania ofert): (1) wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, a (2)

zmiana musi nastąpić przed upływem (pierwotnego) terminu składania ofert, oraz (3)

zamawiający musi taką zmianę udostępnić na stronie internetowej na której prowadzi

Sygn. akt KIO 2822/20

5

postępowanie (w tym przypadku na Platformie Zakupowej SmartPZP). Niespełnienie

którejkolwiek z powyższych przesłanek powoduje, iż zmiana SIWZ powinna zostać uznana za

nieważną i bezskuteczną. W niniejszym stanie faktycznym warunki dokonania zmiany SIWZ

polegające na zmianie terminu składania ofert nie zostały spełnione. Po pierwsze, brak było

uzasadnionej przyczyny dla dokonania zmiany - termin składania ofert w postępowaniu

wyznaczony na dzień 20 października 2020 r. godzina 9:00 CET był znany wykonawcom już

od 13 października 2020 r. W międzyczasie nie zaistniały żadne istotne okoliczności, które

uzasadniałyby konieczność zmiany terminu składania ofert. Co jednak najistotniejsze,

Zamawiający dokonał zmiany SIWZ, wyznaczając nowy termin składania ofert na godzinę

12:00 już po upływie pierwotnego terminu składania ofert wyznaczonego na godzinę 9:00.

informacja o zmianie SIWZ została bowiem opublikowana na Platformie Zakupowej SmartPZP

o godzinie 9:21, a więc 21 minut po upływie pierwotnego terminu składania ofert w

Postępowaniu. Zdaniem Odwołującego, bez znaczenia dla oceny prawnej czynności

dokonanej przez Zamawiającego pozostaje treść art. 38 ust. 4a i 4b oraz art. 38 ust. 6 Pzp.

Dwa pierwsze przepisy odnoszą się bowiem do reguł zmiany SIWZ, która pociąga za sobą

konieczność zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu (w przetargu nieograniczonym - ust. 4a

oraz w przetargu nieograniczonym oraz negocjacjach z ogłoszeniem - ust. 4b), natomiast art.

38 ust. 6 Pzp odnosi się do konieczności zmiany terminu składania ofert, która jest

konsekwencją innych zmian treści SIWZ. W każdym jednak przypadku takie zmiany muszą

zostać dokonane na zasadach określonych w art. 38 ust 4 Pzp, a więc przed upływem

pierwotnego terminu składania ofert. Ponadto podkreślił, że na gruncie art. 38 ust. 4 Pzp

niedopuszczalna jest nie tylko zmiana terminu składania ofert jako istotnego elementu SIWZ

po upływie pierwotnego terminu składania ofert, ale również niedopuszczalne są jakiekolwiek

zmiany treści SIWZ lub nawet próby interpretacji treści SIWZ, która stałaby w sprzeczności z

jej literalnym brzemieniem czy nawet udzielanie wyjaśnień co do treści SIWZ po upływie

terminu składania ofert, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie KIO.

Reasumując Odwołujący stwierdził, że czynność Zamawiającego dokonana 20

października 2020 r. o godzinie 9:21, a więc już po upływie wyznaczonego terminu składania

ofert, który upłynął o godzinie 9:00, polegającą na zmianie treści rozdziału XIV SIWZ poprzez

zmianę i wydłużenie terminu składania ofert z godziny 9:00 na godzinę 12:00 została dokonana

z rażącym naruszeniem przepisów Pzp. W konsekwencji czynność Zamawiającego należy

uznać za nieważną i bezskuteczną. Co więcej, działanie Zamawiającego w sposób rażący

naruszyło zasadę równego traktowania wykonawców i zasadę zachowania uczciwej

konkurencji wyrażone w art. 7 ust. 1 Pzp. Odwołujący jako jedyny wykonawca w postępowaniu

złożył ofertę przed upływem terminu składania ofert wyznaczonego na dzień 20 października

Sygn. akt KIO 2822/20

6

2020 r. na godzinę 9:00. Okoliczności faktyczne sprawy oraz to, że Incheon, złożył swoją ofertę

o godzinie 9:44 wskazują na to, że Zamawiający swoją bezskuteczną czynnością próbował

zmienić „zasady gry" już po upływie terminu składania ofert tylko po to aby umożliwić

wykonawcy Incheon złożenie oferty w postępowaniu. Takie działanie Zamawiającego należy

uznać za sprzeczne z naczelnymi zasadami prowadzenia postępowania jaką jest zasada

równego traktowania wykonawców oraz zasada zachowania uczciwej konkurencji -

Zamawiający związany jest postanowieniami specyfikacji istotnych warunków zamówienia,

których zmiana jest dopuszczalna wyłącznie przed upływem terminu składania ofert.

Odstąpienie przez Zamawiającego od przyjętych w SIWZ wymogów adresowanych do

wszystkich wykonawców zainteresowanych ubieganiem się o udzielenie danego zamówienia

publicznego, na etapie badania i oceny ofert, jest niedopuszczalne w świetle ww. przepisu, jak

również stanowiłoby naruszenie zasady równego traktowania wykonawców w postępowaniu o

udzielenie zamówienia publicznego oraz zasady przejrzystości wyrażonych w art. 7 ust. 1 Pzp.

Konsekwencją uznania za sprzeczną z przepisami Pzp, bezprawną i bezskuteczną

czynności Zamawiającego z dnia 20 października 2020 r. polegającej na zmianie terminu

składania ofert winno być również stwierdzenie, że wykonawca Incheon złożył swoją ofertę po

terminie składania ofert. Skoro termin składania ofert upłynął 20 października 2020 r. o

godzinie 9:00, a oferta spółki Incheon złożona 20 października 2020 r. o godzinie 9:44 to

powinna ona zostać uznana za złożoną po terminie. W konsekwencji powyższego

Zamawiający był zobowiązany niezwłocznie zawiadomić wykonawcę o tym fakcie, a następnie

zwrócić ofertę wykonawcy, czego Zamawiający zaniechał. Powyższe zachowanie

Zamawiającego stanowi więc naruszenie dyspozycji art. 84 ust. 2 Pzp.

Uzasadniając zarzut dotyczący naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp, Odwołujący

wskazał, że oferta wykonawcy Incheon winna zostać odrzucona jako niezgodna z SIWZ,

bowiem zgodnie z rozdziałem XIII, podrozdział III pkt 3 SIWZ Zamawiający wymagał, aby

formularz oferty został wypełniony, a następnie podpisany kwalifikowanym podpisem

elektronicznym przez osobę upoważnioną przez Wykonawcę oraz przesłany za pomocą

Platformy Zakupowej SmartPZP wraz z załącznikami przed terminem składania ofert. Skoro

wykonawca Incheon nie spełnił ww. wymagania, to jest przesłał Formularz Oferty oraz

pozostałe dokumenty składające się na ofertę o godzinie 9:44, a więc już po upływie terminu

składania ofert, (9:00), to zachodzi niezgodność z wymaganiami SIWZ o charakterze

formalnym, która winna skutkować odrzuceniem oferty.

W odpowiedzi na odwołanie Zamawiający wniósł o jego oddalenie w całości.

W pierwszej kolejności Zamawiający zakwestionował istnienie interesu po stronie

Sygn. akt KIO 2822/20

7

Odwołującego w złożeniu przedmiotowego odwołania, ponieważ wykonawca nie ma interesu

w składaniu środków ochrony prawnej w sytuacji w której ich złożenie zmierzać może

wyłącznie do unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Podkreślił,

że stosownie do brzmienia art. 93 ust. 1 pkt. 7 PZP, Zamawiający unieważnia postępowanie,

gdy jest ono obarczone niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie

niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. W przypadku

uznania zasadności zarzutów Odwołującego, jedynym możliwym rozstrzygnięciem jakie

musiałaby podjąć Izba jest nakazanie Zamawiającemu unieważnienia postępowania

(wszystkich czynności w nim podjętych). Nie budzi bowiem wątpliwości, iż w sytuacji przyjęcia,

iż Zamawiający dokonał otwarcia ofert z naruszeniem przepisów Pzp, nie jest już możliwe

unieważnienie tej nieodwracalnej czynności oraz jej powtórzenie. Potwierdza to opinia Urzędu

Zamówień Publicznych, w której wskazuje się na brak możliwości powtórzenia czynności

otwarcia ofert, która jest czynnością faktyczną w postępowaniu i w konsekwencji czynnością

jednokrotną. Wszelkie ewentualne wady związane z tą czynnością traktować należy zatem

jako wady nieusuwalne, skutkujące koniecznością unieważnienia postępowania o udzielenie

zamówienia publicznego.

Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy wyjaśnił jak ważne znaczenie strategiczne

ma niniejsze postępowanie, co wpłynęło m.in. na to, że Zamawiający przychylał się do

wniosków wykonawców o przesunięcie terminów składania ofert, w tym aż dwukrotnie na

wniosek Odwołującego, (wniosek z dnia 24.09.2020r. oraz z dnia 12.10.2020 r.). Na skutek

wniosku Odwołującego z dnia 29.04.2020r. termin składania ofert został przedłużony i

wyznaczony na dzień 19.10.2020 godz. 12:00, wskutek wniosku Odwołującego z dnia

12.10.2020r. termin uległ ponownemu przesunięciu na dzień 20.10.2020 godz. 09:00. W tym

ostatnim przypadku Odwołujący poprosił o przesuniecie terminu składania ofert o 12h w celu

umożliwienia mu zweryfikowania dokumentów przed ich złożeniem. W tym miejscu warto też

podkreślić, że Odwołujący, kontaktując się z Zamawiającym, na tym etapie postępowania,

korzystał z niewłaściwej zakładki na platformie Smart PZP, a mimo to Zamawiający udzielał

odpowiedzi. Innymi słowy Zamawiający działał cały czas pro wykonawczo i wspierał obu

wykonawców w technicznej obsłudze platformy zakupowej Smart PZP.

Zamawiający wyjaśnił także, że w niniejszym postępowaniu w dniu 20.10.2020 r. o

godzinie 08:06 na Smart PZP wpłynęła pierwsza oferta, przy czym Zamawiający nie wiedział,

który wykonawca złożył tę ofertę, gdyż oferta była zaszyfrowana. Następnie, na około osiem

minut przed upływem terminu na składanie ofert, Zamawiający otrzymał, automatycznie

generowane z Platformy Smart PZP, informacje e-mail o „dodaniu nowego załącznika w

korespondencji do wniosku". Na tym etapie Zamawiający nie wiedział, czy korespondencja

Sygn. akt KIO 2822/20

8

pochodziła od wykonawcy, który już złożył ofertę, czy też od drugiego wykonawcy.

Zamawiający miał jednak świadomość, że na tym etapie wykonawcy powinni składać oferty (o

otrzymaniu których Zamawiający nie otrzymuje elektronicznego powiadomienia z Platformy

Smart PZP), a nie wysyłać do Zamawiającego powiadomienia w zakładce „Korespondencja".

Wpłynięcie ww. korespondencji na kilka minut przed upływem terminu składania ofert istotnie

zaniepokoiło Zamawiającego i wzbudziło w nim podejrzenie co do właściwego działania

Platformy Smart PZP lub wystąpienia innej, nieprzewidzianej sytuacji lub przeszkody w

Postępowaniu. Z uwagi na upływ czasu Zamawiający nie mógł okoliczności tej szczegółowo

zbadać, postanowił więc natychmiast przesunąć termin składania ofert o 3 godziny

(przesuniecie z godz. 9:00 na godz. 12:00). Zamawiający miał świadomość, że jakiekolwiek

przeszkody techniczne w złożeniu oferty (w szczególności wynikające z niewłaściwego

działania Platformy) obciążać będą Zamawiającego i mogą skutkować unieważnieniem

postępowania. Zamawiający nie mógł sobie pozwolić na nieefektywne prowadzenie

postępowania i jego unieważnienie z uwagi na ewentualne błędy techniczne platformy

zakupowej. Zamawiający przed terminem upływu składania ofert czuwał zatem nad

prawidłowym składaniem ofert, albowiem z jego doświadczenia wynikało, że wykonawcy

nierzadko w ostatniej chwili przed upływem terminu składania ofert zgłaszają błędy techniczne.

W konsekwencji, działając pod presją czasu oraz w trosce o dobro postępowania, a także

mając na uwadze, że czynność złożenia i otwarcia ofert jest nieodwracalna i nie może ulec

powtórzeniu, Zamawiający postanowił niezwłocznie wydłużyć termin składania ofert w

postępowaniu, w tym również po to, by zyskać czas na wyjaśnienie sprawy. Pamiętać należy,

iż w przedmiotowym postępowaniu brało udział tylko dwóch wykonawców, a zatem potencjalny

brak jednej z ofert wyeliminowałby jakąkolwiek konkurencję w Postępowaniu. Należy jeszcze

raz i z całą mocą podkreślić, iż w momencie dokonania zmiany Zamawiający nie zapoznał się

z przesłaną korespondencją i nie wiedział czego ona dotyczy.

Zamawiający podkreślił, że zmiana w zakresie przedłużeniu terminu składania ofert

została wprowadzona do systemu platformy zakupowej Smart PZP w dniu 20.10.2020 r. o

godzinie 8:55:56. O godzinie 08:56:06 Zamawiający otrzymał automatyczne potwierdzenie

dokonanej zmiany terminu składania ofert na adres e-mail. Zmiana godziny składania ofert

została także natychmiast opublikowana w zakładce „Karta postępowania" dostępnej zarówno

dla Wykonawców, jak i użytkowników niezalogowanych. Zakładka „Karta Postępowania"

zawiera najważniejsze i kluczowe informacje dotyczące Postępowania, takie jak: numer i

nazwa postępowania, skrócony opis zamówienia, tryb zamówienia, termin składania i otwarcia

ofert, itd. „Karta postępowania" jest również widoczna jako pierwszy widok natychmiast po

kliknięciu nazwy Postępowania - zarówno dla użytkowników załogowanych, jak i

Sygn. akt KIO 2822/20

9

niezalogowanych. Co istotne, Platforma SmartPZP jest zintegrowana z zegarem Głównego

Urzędu Miar, co wyklucza jakikolwiek błąd dotyczący pomiaru czasu dokonanej zmiany.

Powyższe potwierdza zapis pkt. X.6 SIWZ, zgodnie z którym: „Za datę wpływu ofert,

oświadczeń, wniosków, zaświadczeń oraz innych informacji przyjmuje się datę zapisania na

serwerze. Aktualna data i godzina, zsynchronizowane z Głównym Urzędem Miar, wyświetlane

są w prawym górnym rogu SmartPZP." oraz jednoznaczna informacja pozyskana przez

Zamawiającego z Centrum Wsparcia Kompetencyjnego platformy SmartPZP. Następnie, o

godzinie 09:21, Zamawiający opublikował dodatkowo na stronie internetowej pismo

informujące o dokonanej zmianie SIWZ, tj. o nowym terminie składania ofert i ich otwarcia ofert

i oraz podał link do spotkania w „wirtualnym pokoju" w celu publicznego otwarcia ofert. Z kolei,

o godzinie 12:02 Zamawiający otrzymał automatyczną informację o tym, że termin składania

ofert minął. Zamawiający nie otrzymał żadnej innej informacji o upływie terminu składania ofert

w tym Postępowaniu. Oferty zostały publicznie otwarte (odkodowane) pomiędzy godz. 12:30,

a godz. 13:00 w dniu 20.10.2020 r.

Uwzględniając powyższe Zamawiający za nieuzasadnione uznał wszystkie zarzuty

odwołania. Stwierdził, że Odwołujący całkowicie zignorował fakt, iż zmiana SIWZ w zakresie

zmiany terminu składania ofert (przesunięcia na godz. 12:00 w dniu 20.10.2020r.) oraz ich

otwarcia (przesunięcia na godz. 12:30 w dniu 20.10.2020r.) nastąpiła przed upływem terminu

składania ofert, tj. o godzinie 8:55:56 w dniu 20 października 2020r. Zmiana ta została

ujawniona w Portalu Smart PZP, w zakładce „Karta Postępowania", widocznej zarówno dla

użytkowników załogowanych (wykonawców), jak i dla użytkowników niezalogowanych

(publiczności). Zmiana godziny składania ofert dokonana przez Zamawiającego nastąpiła

zatem przed upływem terminu składania ofert, a co za tym idzie była w pełni skuteczna i nie

naruszyła art. 38 ust. 4 PZP.

Uprzedzając ewentualne zarzuty Odwołującego, stwierdzić należy, iż przepisy Pzp nie

determinują formy zmiany SIWZ, a co za tym idzie nie precyzują jakie konkretnie czynności

powinien podjąć Zamawiający dla skutecznej zmiany zapisów SIWZ. Art. 38 ust. 4 Pzp

wskazuje jedynie, że dokonaną zmianę treści specyfikacji zamawiający udostępnia na stronie

internetowej. Przepis ten nie określa jednak sposobu udostępnienia zmiany na stronie

internetowej, pozostawiając to dyskrecjonalnemu uznaniu Zamawiającego. W szczególności

przepisy Pzp nie wymagają by zmiana SIWZ musiała polegać na zamieszczeniu na stronie

dokumentu elektronicznego stanowiącego plik tekstowy. Jedynym przepisem regulującym

szeroko rozumiane kwestie komunikacji w postępowaniu jest art. 10 a ust. 1 Pzp, zgodnie z

którym komunikacja między zamawiającym a wykonawcami, odbywa się przy użyciu środków

komunikacji elektronicznej. Stosownie do brzmienia definicji zawartej w art. 2 pkt. 17 Pzp w

Sygn. akt KIO 2822/20

10

zw. z art. 2 pkt. 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną,

środkami komunikacji elektronicznej są wszelkie rozwiązania techniczne, w tym urządzenia

teleinformatyczne i współpracujące z nimi narzędzia programowe, umożliwiające indywidualne

porozumiewanie się na odległość przy wykorzystaniu transmisji danych między systemami

teleinformatycznymi, a w szczególności pocztę elektroniczną. Bezsprzecznie zatem wymóg

ten został w niniejszej sprawie zachowany. W tym miejscu wskazać należy, iż również

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/25/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie

udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki,

transportu i usług pocztowych, uchylająca dyrektywę 2004/17/WE (dalej „Dyrektywa

sektorowa") nie precyzuje w jakimkolwiek zakresie wymogów dotyczących sposobu zmiany

warunków zamówienia.

Zamawiający wyjaśnił ponadto, że trzykrotnie dokonywał zmiany terminu składania

ofert w Postępowaniu i za każdy razem zmiana ta następowała w taki sam sposób - poprzez

dokonanie zmiany w Karcie postępowania na platformie Smart PZP. Ponadto zauważył, że

jego zachowanie jest też zgodne z praktyką innych zamawiających np. Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych. ZUS w dniu 28 lutego 2020 r. dokonał zmiany terminu składania ofert o godzinie

08:55, na pięć minut przed upływem terminu składania ofert, przy czym zmiana ta nastąpiła

wyłącznie poprzez upublicznienie na platformie zakupowej, bez publikacji dodatkowego

pisemnego oświadczenia ZUS w tej sprawie.

Ponadto Zamawiający wskazał, że uwzględniając fakt, iż przepisy Pzp nie determinują

sposobów i formy zmiany SIWZ (poza koniecznością prowadzenia komunikacji za pomocą

środków komunikacji elektronicznej), a w kwestiach nieuregulowanych w PZP stosuje się

przepisy Kodeksu cywilnego (art. 14 PZP), konieczne jest odwołanie się w tym miejscu do

regulacji art. 60 kc - 61 kc. Niewątpliwie zmiana SIWZ stanowi oświadczenie woli

Zamawiającego w przedmiocie modyfikacji pierwotnych warunków zamówienia. Przypomnieć

zatem należy, iż stosownie do brzmienia art. 60 kc, wola osoby dokonującej czynności prawnej

może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób

dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie

woli). Jednocześnie chwilą złożenia takiego oświadczenia woli innej osobie jest moment w

którym osoba ta mogła się z oświadczeniem zapoznać (art. 61 §1 kc), przy czym w przypadku

oświadczeń złożonych za pomocą środka komunikacji elektronicznej, oświadczenie zostanie

złożone innej osobie z chwilą gdy wprowadzono go do środka komunikacji elektronicznej w

taki sposób, by osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. W kontekście powyższego, nie

budzi wątpliwości fakt, iż oświadczenie woli Zamawiającego, dotyczące zmiany terminu

składania ofert w Postępowaniu zostało ujawnione na stronie internetowej Zamawiającego o

Sygn. akt KIO 2822/20

11

godz. 8:55:56 i od tego momentu z informacją tą mogli zapoznać się nie tylko wszyscy

wykonawcy w postępowaniu (użytkownicy zalogowani), ale również każdy inny

zainteresowany podmiot (użytkownicy niezalogowani). Powyższe oznacza, że oświadczenie

woli w przedmiocie zmiany SIWZ stało się wiążące w momencie ujawnienia go na Platformie

Smart PZP. Nadto, z uwagi na fakt, iż oświadczenie woli może być wyrażone w dowolny

sposób (jeśli ujawnia wolę składającego w sposób dostateczny), wystarczającym działaniem

Zamawiającego była zmiana terminu składania ofert ujawniona w „Karcie postępowania".

Informacja ta była czytelna i jednoznaczna, nie mogąca w żadnym wypadku budzić

jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Powyższych konstatacji nie zmienia fakt

umieszczenia przez Zamawiającego dodatkowej, informacji o dokonanej zmianie SIWZ w

formie elektronicznego pliku tekstowego na który powołuje się Odwołujący. Pismo to faktycznie

umieszczono na stronie internetowej o godz. 9:21 w dniu 20 października 2020r. Niemniej

potwierdza on jedynie umieszczoną uprzednio w Karcie postępowania informację o nowym

terminie składania ofert oraz nowym terminie ich otwarcia. Niewątpliwie dla skuteczności

zmiany terminu składania ofert wystarczające było zamieszczenie informacji w „Karcie

postępowania", a Zamawiający nie miał obowiązku sporządzania przedmiotowego pisma. W

żadnym wypadku jednak, owa nadmiarowa staranność Zamawiającego nie może skutkować

uznaniem, że do faktycznej zmiany terminu składania ofert doszło dopiero o godz. 9:21.

Zamawiający wyjaśnił także, że obsługując technicznie platformę zakupową Smart

PZP, publikuje informacje o zmianie terminu składania ofert w czterech miejscach tj.:

(1) w systemie informatycznym platformy - i ta zmiana powoduje automatyczną,

natychmiastową zmianę terminu widoczną zarówno dla Wykonawców załogowanych, jak i dla

osób niezalogowanych (zapewnia to przejrzystość postępowania);

(2) w zakładce „Dokumentacja postępowania" - i ta zmiana umożliwia przekazanie

informacji dodatkowych, np. linku do wirtualnego pokoju, w którym nastąpi publiczne otwarcie

ofert;

(3) w zakładce „Wnioski", w pod-zakładce „Korespondencja" dostępnej wyłącznie

dla Wykonawcy Incheon - i ta zmiana umożliwia przekazanie informacji dodatkowych, np. linku

do wirtualnego pokoju, w którym nastąpi publiczne otwarcie ofert.

(4) w zakładce „Wnioski", w pod-zakładce „Korespondencja" dostępnej wyłącznie

dla Wykonawcy Narita - i ta zmiana umożliwia przekazanie informacji dodatkowych, np. linku

do wirtualnego pokoju, w którym nastąpi publiczne otwarcie ofert.

Zamawiający podkreślił ponadto, że przepis art. 38 ust. 4 Pzp nie wymaga od

Zamawiających przekazania informacji o zmianie SIWZ wykonawcom, uznając, że

wystarczające jest jedynie udostępnienie zmiany SIWZ na stronie internetowej. Powyższe

Sygn. akt KIO 2822/20

12

oznacza, iż Zamawiający nie ma obowiązku informowania - w odrębnym piśmie kierowanym

do wykonawców - o tym, że dokonał zmiany SIWZ. Zmiana staje się skuteczna, natychmiast

po pojawieniu się jej na stronie internetowej w jakiejkolwiek formie, a ewentualne dodatkowe

pismo (elektroniczny plik tekstowy) informujące Wykonawców o tej zmianie stanowi jedynie

przejaw uprzejmości Zamawiającego i jego dbałości o dobro Postępowania. Zamawiający

zauważył także, że art. 38 ust. 4 Pzp zakłada również formalny wymóg, aby modyfikacja SIWZ

była udostępniona na stronie internetowej, chyba ze specyfikacja nie podlega udostępnieniu

na stronie internetowej. W przedmiotowym postępowaniu prowadzonym w trybie dialogu

konkurencyjnego, Zamawiający - zgodnie z art. 37 ust. 2 PZP - może, ale nie musi udostępniać

SIWZ na stronie internetowej. Jeżeli zatem zamawiający w tym trybie nie musi udostępniać

SIWZ na stronie internetowej, a czyni to z własnej inicjatywy, obowiązek wynikający z art. 38

ust. 4 Pzp (zmieszczenia modyfikacji SIWZ na stronie internetowej) nie dotyczy

Zamawiającego. Przyjmując jednak nawet, że Zamawiający powinien taką modyfikację

zamieścić na stronie internetowej, to będzie to strona prowadzonego postępowania i jeśli w

tym zakresie Zamawiający korzysta z określonej platformy elektronicznej, która umożliwia,

zarówno upublicznienie informacji dla szerszego kręgu podmiotów, jak i komunikację

elektroniczną dla określonego kręgu wykonawców ubiegających się o zamówienie, należałoby

uznać, że zamieszczenie na owej platformie elektronicznej określonych informacji spełnia

wymogi wyartykułowane w art. 38 ust. 4 Pzp. Powyższe jest również ważne z punktu widzenia

realizacji zasady przejrzystości postępowania określonej w art. 7 ust. 1 Pzp.

Zamawiający stwierdził, że art. 38 ust.4 PZP umożliwia mu swobodną zmianę SIWZ

przed terminem składania ofert, a co za tym idzie, nie jest on zobowiązany do przedstawienia

szczegółowego uzasadnienia wprowadzenia takiej zmiany. Co prawda, art. 38 ust.4 Pzp

odwołuje się do „uzasadnionych przypadków", niemniej w orzecznictwie KIO i sądów

powszechnych przyjmuje się jednolicie, że zalicza się do niej zasadniczo każda taka potrzeba

jaka powstanie po stronie Zamawiającego. Orzecznictwo odwołuje się przy tym do włącznie

subiektywnej, a nie obiektywnej potrzeby takiej zmiany. Nadto, nieograniczone co do zasady

prawo Zamawiającego do zmiany SIWZ, w tym w szczególności w zakresie prawa do

wydłużenia terminu składania ofert wynika również z wykładni pro unijnej. Dyrektywa

sektorowa nie ogranicza w żaden sposób uprawnienia Zamawiającego do zmiany SIWZ,

wskazując jedynie w swych motywach, iż granicą dopuszczalnych zmian w SIWZ jest

wyłącznie sytuacja w których modyfikacje byłyby tak daleko idące, że prowadziłyby do zmiany

charakteru zamówienia, co oczywiście nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Dyrektywa

sektorowa nie ogranicza tym samym możliwości swobodnej zmiany SIWZ, w tym w zakresie

wydłużenia terminu składania ofert. Co więcej w orbicie zainteresowania prawodawcy

Sygn. akt KIO 2822/20

13

europejskiego leży wyłącznie wyznaczanie odpowiednio długich terminów w postępowaniu w

celu zapewnienia odpowiedniego poziomu konkurencyjności i równego traktowania.

Dyrektywa Sektorowa nakazuje przyjmowanie minimalnych terminów w postępowaniu (por.

art. 45-49 Dyrektywy Sektorowej) oraz reguluje wyłącznie sytuacje w których wydłużenie

terminu składania ofert jest obligatoryjne wskutek określonych okoliczności, np. dokonania

istotnych zmian warunków zamówienia (por. art. 66 ust. 3 Dyrektywy sektorowej). W żadnym

jednak wypadku nie uzależnia ona możliwości wprowadzenia zmian do SIWZ, w tym

wydłużenia terminu składania ofert, od jakichkolwiek obiektywnie uzasadnionych przyczyn.

Zamawiający za bezzasadny uznał także zarzut dotyczący naruszenia art. 7 ust. 1 Pzp.

Wyjaśniając, że jego postawa w postępowaniu była nienaganna i w pełni respektująca zasadę

równego traktowania wykonawców oraz transparentności postępowania. Zamawiający

kilkukrotnie przesuwał terminy w postępowaniu na wniosek Odwołującego, mimo, iż nie miał

takiego obowiązku. Wobec tak otwartej i prokonkurencyjnej postawy Zamawiającego, który

pozytywnie odpowiadał na wszelkie prośby wykonawców o wsparcie, pomoc lub możliwość

przesunięcia terminu składania wniosków i ofert, zarzuty Odwołującego są absolutnie

bezzasadne. Zamawiający podkreślił, iż wszelkie jego działania cechowała jedynie dbałość o

dobro postępowania, w tym w szczególności zamiar uniknięcia sytuacji w której oferta

któregokolwiek z wykonawców zostałaby odrzucona lub zwrócona wyłącznie z przyczyn

technicznych związanych z obsługą sytemu Smart PZP. Stwierdził, że zadbał również o pełną

transparentność postępowania, czego dowodem jest choćby załącznik nr 9 do odwołania, w

którym Zamawiający ujawnił Odwołującemu godzinę złożenia oferty przez Przystępującego.

W istocie zatem Zamawiający działał wyłącznie w interesie dobra prowadzonego

Postępowania, celem zapewniania jego konkurencyjności, a jego zamierzeniem nie było

faworyzowanie któregokolwiek z wykonawców.

Zamawiający podnosi również, iż zwrócenie oferty Przystępującego jako złożonej po

terminie składania ofert, rażąco naruszałoby zasadę równego traktowania wykonawców oraz

zasadę transparentności Postępowania. Skoro w systemie Smart PZP pojawiła się

jednoznaczna informacja o zmianie terminu składania ofert przed upływem tego terminu,

Przystępujący miał prawo i powinien zakładać, że termin ten został skutecznie przesunięty, w

szczególności mając na uwadze jednolite orzecznictwo KIO zakazujące - w razie jakichkolwiek

wątpliwości co do treści SIWZ - przyjmowanie niekorzystnej dla wykonawców wykładni

postanowień SIWZ.

Zamawiający za bezzasadne uznał również pozostałe zarzuty odwołania, tj. rzekome

naruszenie art. 84 ust.2 Pzp oraz art. 89 ust. 1 pkt. 2 Pzp, stwierdzając, że skoro skutecznie

dokonał zmiany terminu składania ofert, nie sposób uznać, iż mógł on zwrócić ofertę

Sygn. akt KIO 2822/20

14

Przystępującego na podstawie art. 84 ust. 2 Pzp. Nie sposób również przyjąć, by oferta

Przystępującego mogła zostać uznana za niezgodną z SIWZ na podstawie art. 89 ust. 1 pkt.

2 Pzp . Jedynie na marginesie wskazać należy, że zarzut ten jest niekompatybilny z

uzasadnieniem odwołania, albowiem oferta złożona po terminie nie może być odrzucona na

podstawie art. 89 ust. 1 pkt. 2 PZP, a jedynie zwrócona na podstawie art. 84 ust. 2 PZP.

Przystępujący w piśmie z dnia 5 listopada 2020r. również wniósł o oddalenie

odwołania. Stwierdził, że twierdzenia Odwołującego dotyczące przedłużenia terminu składania

ofert już po upływie pierwotnego terminu nie znajdują oparcia w stanie faktycznym, albowiem

zgodnie z informacją uzyskaną od operatora platformy zakupowej - portalpzp, uzyskaną przez

Incheon w dniu 4 listopada 2020 r., jasno wynika, że zmiana terminu składania oraz otwarcia

ofert została dokonana przez Zamawiającego, jak również była powszechnie widoczna na

portalupzp w zakładce karta postępowanie, o godz. 8;55, a nie jak twierdzi Odwołujący o godz.

9:21. Operator portalupzp odpowiedział jednoznacznie, że: „W postępowaniu nr

37/20/IWM/1/PZP/28 w dniu 20.10.2020 r. w „karcie postępowania” dostępnej dla

wykonawców termin składania ofert zmienił się o godzinie 8:55:56. ”

Przystępujący wskazał także, że zgodnie z treścią art. 38 ust 4 Pzp Zamawiający nie

jest zobowiązany do wystosowania przed upływem terminu złożenia ofert oficjalnego pisma

do wykonawców - na które powołuje się Odwołujący, lecz: „Dokonaną zmianę treści

specyfikacji zamawiający udostępnia na stronie internetowej, chyba że specyfikacja nie

podlega udostępnieniu na stronie internetowej.” W niniejszej sprawie czynnością

Zamawiającego, stanowiącą upublicznienie zmiany treści SIWZ, było zatem nie wystosowanie

do wykonawców oficjalnego pisma, lecz dokonanie zmiany terminu składania i otwarcia ofert

na powszechnie dostępnej stronie internetowej postępowania w zakładce „karta

postępowania".

W związku z powyższym, zdaniem Przystępującego, nie ma zatem wątpliwości, że

Zamawiający dokonał zmiany terminu składania i otwarcia ofert jeszcze przed jego pierwotnym

upływem, a zmiana ta była widoczna dla wszystkich wykonawców w tym samym terminie. Nie

sposób zatem uznać, że Zamawiający naruszył konkurencję pomiędzy wykonawcami czy

faworyzował któregoś z Wykonawców, bowiem informację o zmianie terminu przekazał w

sposób zgodny z zasadą wyrażoną w art. 38 ust 4 Pzp.

Ponadto podkreślił, że zarówno literatura, jak i orzecznictwo są zgodne co do tego, że

Zamawiający jest uprawiony do samodzielnego podjęcia decyzji o dokonaniu zmiany

specyfikacji, jak również nie jest zobowiązany do uzasadniania zmiany SIWZ. Również,

przepis art. 38 ust. 4 Pzp nie zawiera definicji legalnej powyższego pojęcia. Posługując się

Sygn. akt KIO 2822/20

15

zatem wypracowanym dorobkiem orzeczniczym Krajowej Izby Odwoławczej, wskazać należy,

w ślad za wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt KIO 2108/11, że: „Taka zmiana

- tak jak podnosi się w doktrynie i w orzecznictwie - może być skutkiem własnej inicjatywy

zamawiającego jak również pytań wykonawców do specyfikacji. Ustawa p.z.p., co prawda

zastrzega, że modyfikacja dopuszczalna jest w uzasadnionych przypadkach, jednakże nie

zawiera definicji tego pojęcia. Zatem - zdaniem Izby - za uzasadnioną modyfikację SIWZ

można uznać zmianę tych wymagań, które nie odpowiadają w pełni zamierzeniom (jak

wskazuje się w doktrynie - nie oddają jego woli w sposób dostatecznie zrozumiały)

Zamawiającego zarówno, co do przedmiotu zamówienia, jak i warunków jego realizacji.”

Odwołujący w piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2020r. nie zgodził się ze

stanowiskiem wyrażonym przez Przystępującego, wskazując, że karta postępowania

dostępna w Platformie Zakupowej SmartPZP, jak wynika z instrukcji przygotowanej przez

operatora platformy zawiera „Informacje ogólne, Warunki udziału, Wadium oraz Kryteria oceny

oferty", a więc, w karcie postępowania odzwierciedlone są wybrane informacje spośród grona

tych, które zamawiający jest zobowiązany na mocy art. 36 ust. 1 Pzp zawrzeć w SWIZ.

Zdaniem Odwołującego wypełnienie karty postępowania nie zwalnia Zamawiającego z

obowiązku przygotowania kompletnej SIWZ, o czym świadczy bezpośrednio również treść

wspomnianej powyżej instrukcji przygotowanej przez operatora Platformy Zakupowej

SmartPZP, w której wyraźnie rozróżnia się kartę postępowania od dokumentacji

postępowania. To na tę ostatnią składają się bowiem „dokumenty udostępnione przez

Zamawiającego do przedmiotowego postępowania", w tym oczywiście podstawowy dokument

wyznaczający treść dokumentacji Postępowania - SIWZ.

Według Narita powyższe rozróżnienie ma istotne praktyczne konsekwencje w każdym

postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego prowadzonym za pośrednictwem

Platformy Zakupowej SmartPZP:

- po pierwsze, zmiana dokonana w karcie postępowania nie jest w żaden sposób

notyfikowana wykonawcom biorącym w nim udział. Z kolei zamieszczenie przez

zamawiającego jakiegokolwiek nowego dokumentu w sekcji „dokumentacja postępowania"

wiąże się z automatycznym wysłaniem powiadomienia e-mail do wykonawców.

- po drugie, wykonawcy nie mają możliwości weryfikacji uprawnień osoby modyfikującej

informacje w karcie postępowania do dokonania tej czynności, ani nawet jej identyfikacji z

imienia i nazwiska. Z kolei dokumenty zamieszczane przez zamawiającego w sekcji

„dokumentacja postępowania" są opatrywane danymi konkretnej osoby przekazującej

informacje o zmianie SIWZ.

Sygn. akt KIO 2822/20

16

- po trzecie, wykonawcy, ani nawet sam zamawiający, nie mają możliwości

samodzielnej weryfikacji momentu, w którym zostały zmodyfikowane dane zawarte w karcie

postępowania. Z kolei informacja o dokładnej dacie zamieszczenia przez zamawiającego

jakiegokolwiek dokumentu w sekcji „dokumentacja postępowania" (godzina, minuta, sekunda)

jest jawna zarówno dla wykonawcy, jak i dla zamawiającego. Tak samo zresztą w przypadku,

w którym to wykonawca jest zobowiązany dokonać czynności w postępowaniu w określonym

terminie (np. udzielenie odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnień lub uzupełnień), to właśnie

moment, w którym na Platformie Zakupowej SmartPZP zostanie zamieszczony stosowny

dokument wyznacza czas dokonania tej czynności i jest on jawny zarówno dla wykonawcy, jak

i dla zamawiającego.

- po czwarte, wykonawcy nie mają możliwości odtworzenia danych zawartych w karcie

postępowania w określonym terminie ani zapisania ich na dyskach lokalnych w inny sposób

niż poprzez wykonanie zrzutu ekranu. Z kolei wszelkie dokumenty zamieszczane przez

zamawiającego w sekcji „dokumentacja postępowania" mogą być pobrane przez wykonawców

z wykorzystaniem przycisku „Pobierz".

Zdaniem Odwołującego, już tylko ze wskazanych powyżej powodów nie można, jak

chciałby Przystępujący, utożsamić wprowadzenia zmiany w karcie postępowania z

modyfikacją treści SIWZ obowiązującej w postępowaniu. Informacja o terminie składania ofert

w postępowaniu została bowiem zamieszczona w rozdziale XIV dokumentu zamieszczonego

w sekcji „dokumentacja postępowania" zatytułowanego „SIWZ" i jakakolwiek zmiana tego

terminu powinna zostać dokonana poprzez modyfikację treści tego dokumentu (co w istocie

nastąpiło, ale dopiero o godzinie 9:21), a nie wyłącznie poprzez zmianę danych w karcie

postępowania. W szczególności, według Odwołującego, nie można przy tym zgodzić się z

twierdzeniami Przystępującego sprowadzającymi się do uznania, że skoro karta postępowania

znajduje się na stronie internetowej Zamawiającego (tj. Platformie Zakupowej SmartPZP), to

już tylko modyfikacja danych w niej zawartych jest wystarczająca do spełnienia wymagania z

art. 38 ust. 4 SIWZ. W samej treści tego przepisu wyraźnie rozróżniono bowiem zmianę treści

specyfikacji od miejsca, w którym zmiana ta jest udostępniona (strona internetowa). Innymi

słowy, strona internetowa (tu: karta postępowania na Platformie Zakupowej SmartPZP) nie

służy do modyfikacji SIWZ, lecz wyłącznie do poinformowania o dokonanej wcześniej przez

Zamawiającego zmianie SIWZ.

Zdaniem Odwołującego, gdyby przyjąć rozumowanie Przystępującego to należałoby

uznać, że informacja o zmianie SIWZ zamieszczona na stronie głównej Platformy Zakupowej

SmartPZP lub wręcz na stronie internetowej samego Zamawiającego (www.cpk.pl) w istocie

stanowi zmianę SIWZ obowiązującej w Postępowaniu, wiążącą dla wykonawców. Idąc dalej,

Sygn. akt KIO 2822/20

17

w takim przypadku nie byłoby wręcz w ogóle konieczności tworzenia odrębnego dokumentu

zatytułowanego „SIWZ" i zamieszczania go w sekcji „dokumentacja postępowania", gdyż

wszystkie dane wystarczyłoby wskazać wyłącznie w karcie postępowania i dowolnie je

modyfikować, bez możliwości weryfikacji przez wykonawców, kiedy i przez kogo została

dokonana zmiana. Zdaniem Odwołującego, o braku zasadności stanowiska Przystępującego

świadczy również praktyka przyjęta w Postępowaniu przez samego Zamawiającego - skoro

bowiem, jak chce Przystępujący, zmiana terminu składania ofert dokonana jedynie w karcie

postępowania o godzinie 8:55:56 była w pełni wystarczająca, to w jakim celu Zamawiający

następnie zamieścił o godzinie 9:21 w sekcji „dokumentacja postepowania, dodatkowy

dokument zmieniający treść rozdziału XIV SIWZ?

Zdaniem Odwołującego, gdyby przyjąć stanowisko Przystępującego za słuszne, to

należałoby uznać, że od godziny 8:55:56 do godziny 9:21 w dniu 20 października równolegle

istniały dwa terminy składania ofert w Postępowaniu: ten upływający o godzinie 9:00

(wskazany w dokumencie zatytułowanym „SIWZ", udostępnionym w sekcji „dokumentacja

postępowania") oraz ten upływający o godzinie 12:00 (wskazany w zmodyfikowanej karcie

postępowania). Taki stan nie jest zaś możliwy w świetle przepisów Prawa zamówień

publicznych - jedynym terminem składania ofert w Postępowaniu był ten wskazany w rozdziale

XIV SIWZ i został on zmodyfikowany w dniu 20 października 2020 roku dopiero o godzinie

9:21, a więc już po upływie dotychczasowego terminu składania ofert. Ponadto, przyjęcie, że

do zmiany treści SIWZ wystarczająca jest modyfikacja danych zawartych w karcie

postępowania sprowadzałoby się w istocie do uniemożliwienia poddania kontroli wykonawców

czynności dokonywanych przez zamawiających w postępowaniach o udzielenie zamówienia

publicznego. Tymczasem należy przecież pamiętać, że zmiana SIWZ może mieć na celu nie

tylko liberalizację wymagań w nim zawartych (tak jak w tym przypadku, choć jedynie w

odniesieniu do oferty Przystępującego), ale też ich zaostrzenie.

Z powyższych względów należy uznać, że oferta Przystępującego została złożona z

uchybieniem terminu składania ofert, co musi wiązać się z konsekwencjami podniesionymi w

odwołaniu.

Odwołujący ponownie stwierdził, że Zamawiający nie wyjaśnił powodów dokonania

zmiany w karcie postępowania oraz późniejszej zmiany SIWZ. Tym niemniej, zgodnie z

zasadami logiki i doświadczenia życiowego trudno wyobrazić sobie inny powód do niespełna

trzygodzinnego przesunięcia terminu składania ofert w Postępowaniu niż powzięcie przez

Zamawiającego informacji, że Przystępujący - z przyczyn leżących po jego stronie - nie jest w

stanie złożyć oferty w wyznaczonym terminie. Powyższe twierdzenie jest tym bardziej

uzasadnione biorąc pod uwagę, że dokumenty składające się na ofertę Przystępującego

Sygn. akt KIO 2822/20

18

zostały podpisane kwalifikowanymi podpisami elektronicznymi między godziną 8:19 (pierwszy

dokument), a godziną 8:49 (ostatni dokument) w dniu 20 października - Przystępujący

skompletował więc ofertę dopiero na 11 minut przed upływem terminu składania ofert.

Następnie, oferta Przystępującego została przekazana poprzez Platformę Zakupową

SmartPZP między godziną 9:13:53 (pierwszy dokument), a godziną 9:41:16 (ostatni

dokument) - dane te wynikają bezpośrednio z listy dokumentów składających się na ofertę

Przystępującego, udostępnionej przez Zamawiającego, gdzie w nazwie każdego pliku została

wskazana dokładna godzina jego umieszczenia na Platformie Zakupowej SmartPZP. W

konsekwencji oferta Przystępującego została złożona na Platformie Zakupowej o godzinie

9:44.

Według Odwołującego, działanie Zamawiającego sprowadzające się do (nieskutecznej

próby) modyfikacji terminu składania ofert na 4 minuty przed jego upływem jedynie w celu

umożliwienia złożenia oferty jednemu z wykonawców należy uznać za rażąco naruszające

zasad równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji. Jest to tym istotniejsze,

biorąc pod uwagę, że obaj wykonawcy znajdowali się w Postępowaniu w tożsamej sytuacji.

Zarówno bowiem Odwołujący, jak i Przystępujący są podmiotami z Azji Południowo-

Wschodniej, doskonale znają Platformę Zakupową SmartPZP, gdyż składali za jej

pośrednictwem chociażby wnioski o dopuszczenie do udziału w Postępowaniu. Zupełnie

niezrozumiałe jest więc dążenie Zamawiającego do zrównania zupełnie odmiennych działań

wykonawców, z których tylko jeden (Odwołujący) złożył ofertę w wyznaczonym terminie

składania ofert.

Powyższe w ocenie nakazuje uznać, że Zamawiający w ogóle nie był uprawniony do

zmiany terminu składania ofert w dniu 20 października 2020 roku - nie zaszedł bowiem żaden

uzasadniony przypadek powodujący konieczność dokonania takiej zmiany.

Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniając dokumentację z przedmiotowego

postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, jak również oświadczenia,

stanowiska stron złożone w trakcie rozprawy, ustaliła i zważyła, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności Izba stwierdziła, że nie została wypełniona żadna z przesłanek

ustawowych skutkujących odrzuceniem odwołania, wynikających z art. 189 ust. 2 Pzp.

Następnie Izba ustaliła, że Odwołujący spełnia określone w art. 179 ust. 1 Pzp

przesłanki korzystania ze środków ochrony prawnej, tj. ma interes w uzyskaniu zamówienia, a

Sygn. akt KIO 2822/20

19

zarzucane naruszenie przez Zamawiającego przepisów Pzp może spowodować poniesienie

przez niego szkody, polegającej na nieuzyskaniu zamówienia. Izba nie podzieliła stanowiska

Zamawiającego, odnośnie braku interesu Odwołującego do wniesienia odwołania z uwagi na

okoliczność, iż dąży on do unieważnienia postępowania. Wskazać należy, że Odwołujący na

skutek wniesienia odwołania żądał stwierdzenia, że oferta Przystępującego została złożona

po upływie terminu składania ofert, a w konsekwencji dążył do nakazania Zamawiającemu

dokonania zwrotu oferty Incheon na podstawie art. 84 ust. 2 Pzp. Ponadto wskazać należy, że

nawet okoliczność, iż wykonawca na skutek wniesionego odwołania dążyłby do unieważnienia

postępowania, to zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej jak

długo wykonawca ubiega się o udzielenie zamówienia i dąży do zawarcia umowy, to posiada

interes i może dążyć do wyeliminowania wszystkich wykonawców i unieważnienia postępowa-

nia, tak aby móc wystartować w nowym postępowaniu. Tym samym Izba uznała, że Odwołu-

jący posiada interes we wniesieniu odwołania.

Izba dopuściła do udziału w postępowaniu wykonawcę INCHEON International Airport

Corporation z siedzibą w Incheon, Korea Południowa zgłaszającego swoje przystąpienie do

postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego.

Izba dopuściła i przeprowadziła dowody z treści SIWZ w tym przede wszystkim z

rozdziału XIV, treści pism procesowych przedstawionych przez Zamawiającego i

Przystępującego oraz dołączonych przez nich dowodów, a także dowodów złożonych

przez Odwołującego na rozprawie.

Na podstawie ww. dokumentów Izba ustaliła, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny i

został przedstawiony w odwołaniu oraz odpowiedzi na odwołanie i piśmie procesowym

Przystępującego adekwatnie do treści przywołanych powyżej dokumentów.

Izba podziela przy tym i przyjmuje za własne obszerne wywody Zamawiającego

zawarte w odpowiedzi na odwołanie, a poniżej, dodatkowo, odniesie się do kwestii kluczowych

dla zapadłego rozstrzygnięcia.

Podkreślić należy, że art. 38 ust. 4 Pzp określa przesłanki umożliwiające

Zamawiającemu dokonanie zmiany SIWZ. Zgodnie z tym przepisem, Zamawiającemu

przysługuje prawo do zmiany SIWZ w uzasadnionych przypadkach, zmiana musi nastąpić

przed upływem (pierwotnego) terminu składania ofert, a także Zamawiający musi taką zmianę

udostępnić na stronie internetowej na której prowadzi postępowanie.

Sygn. akt KIO 2822/20

20

Izba w składzie orzekającym ustaliła, że z przedłożonego przez Zamawiającego

dowodu tj.: wiadomości email wygenerowanej automatycznie przez SmartPZP w dniu 20

października 2020r., godz. 8:56 skierowanej do Pana M. J. wynika, że zmieniony został termin

składania ofert. Powyższe znajduje potwierdzenie również w korespondencji mailowej

Zamawiającego z dnia 2 listopada 2020r. z panem Sz. Z. (Centrum Wsparcia

Kompetencyjnego SmartPZP), który w odpowiedzi na pytania Zamawiającego wprost wskazał,

że zmiana godziny składania ofert w postępowaniu została dokonana o godzinie 8:55:56 i o

tej godzinie w „karcie postępowania” dostępnej dla wykonawców zmienił się termin składania

ofert. Ponadto z punktu 3 ww. korespondencji email wynika, że ogólnodostępna informacja o

zmianie godziny składania ofert pojawiła się o godz. 8:55:56. Zamawiający przedłożył również

dowód, że w dniu 20 października 2020r. o godzinie 12:02 otrzymał automatycznie

generowaną przez portal SmartPZP wiadomość, że „w postępowaniu 37/20/IWM/1/PZP/28

minął termin składania ofert. Liczba ofert: 2”.

Uwzględniając powyższe dowody Izba w składzie orzekającym stwierdziła, że zmiana

terminu składania ofert w przedmiotowym postępowaniu nastąpiła w dniu 20 października

2020r., o godz. 8:55:56 bowiem informacja w tym zakresie została upubliczniona na stronie

internetowej SmartPZP prowadzonego postępowania. Ponadto powyższa zmiana była

powszechnie dostępna i widoczna dla wykonawców, czego w niniejszym postępowaniu nie

kwestionował sam Odwołujący. Tym samym uznać należało, że modyfikacja SIWZ w zakresie

terminu składania i otwarcia ofert nastąpiła jeszcze przed upływem terminu wyznaczonego na

dzień 20 października 2020r., na godz. 9:00, a więc zgodnie z wymogiem zawartym w

przepisie art. 38 ust. 4 Pzp.

Izba w składzie orzekającym nie podzieliła stanowiska Odwołującego, że zmiana SIWZ

w zakresie terminu składania ofert nastąpiła o godz. 9:21, czyli dopiero na skutek

opublikowania na stronie internetowej SmartPZP pliku tekstowego, podpisanego przez pana

M. J. informującego o zmianie konkretnego rozdziału XIV SIWZ „Miejsce oraz termin składania

ofert”. Izba nie podzieliła także stanowiska, że opublikowanie zmiany SIWZ w „karcie

postępowania” nie wywoływało skutku w postaci przedłużenia terminu składania ofert z godz.

9:00 na godz. 12:00. Podkreślić należy po pierwsze, że przepis art. 38 ust. 4 Pzp określa

wymóg, aby zmiana SIWZ dokonana została przed upływem terminu składania ofert oraz aby

Zamawiający taką zmianę udostępnił na stronie internetowej na której prowadzi postępowanie.

Z przepisu tego nie wynika więc, że dopiero opublikowanie określonego dokumentu w

zakładce „Dokumentacja postępowania” powodować będzie skutek w postaci zmiany SIWZ.

Po drugie skoro modyfikacja SIWZ stanowi oświadczenie woli Zamawiającego w przedmiocie

modyfikacji pierwotnych warunków zamówienia to przypomnieć należy, iż stosownie do

Sygn. akt KIO 2822/20

21

brzmienia art. 60 kodeksu cywilnego, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być

wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny,

w tym również przez ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (oświadczenie woli).

Jednocześnie chwilą złożenia takiego oświadczenia woli innej osobie jest moment w którym

osoba ta mogła się z oświadczeniem zapoznać (art. 61 §1 kodeksu cywilnego), przy czym w

przypadku oświadczeń złożonych za pomocą środka komunikacji elektronicznej, oświadczenie

zostanie złożone innej osobie z chwilą gdy wprowadzono go do środka komunikacji

elektronicznej w taki sposób, by osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. Skoro więc jak

wyżej wskazano, oświadczenie woli Zamawiającego, dotyczące zmiany terminu składania

ofert w postępowaniu zostało ujawnione na stronie internetowej Zamawiającego o godz.

8:55:56 to stwierdzić należało, że stało się ono wiążące w momencie ujawnienia go na

Platformie SmartPZP, a Zamawiający formalnie dokonał dopuszczalnej czynności modyfikacji

SIWZ.

Podkreślić należy, że również argumenty Odwołującego zawarte w piśmie procesowym

z dnia 16 listopada 2020r., że:

- zmiana dokonana w karcie postępowania nie jest w żaden sposób notyfikowana

wykonawcom biorącym w nim udział,

- wykonawcy nie mają możliwości weryfikacji uprawnień osoby modyfikującej

informacje w karcie postępowania do dokonania tej czynności, ani nawet jej

identyfikacji z imienia i nazwiska,

- wykonawcy, ani nawet sam zamawiający, nie mają możliwości samodzielnej

weryfikacji momentu, w którym zostały zmodyfikowane dane zawarte w karcie

postępowania.

- wykonawcy nie mają możliwości odtworzenia danych zawartych w karcie

postępowania w określonym terminie ani zapisania ich na dyskach lokalnych w inny

sposób niż poprzez wykonanie zrzutu ekranu.

nie znajdują żadnego uzasadnienia w obowiązujących przepisach Pzp, w tym przede

wszystkim w art. 38 st. 4 Pzp i w żaden sposób nie wpływają na skuteczność modyfikacji

postanowień SIWZ. Podkreślić bowiem należy, że w świetle przywołanego wyżej przepisu, dla

skutecznego dokonania czynności modyfikacji SIWZ nie jest wymagana ani konieczność

wysłania do wykonawców wiadomości email o zmianie, ani możliwość weryfikacji kto dokonuje

modyfikacji, ani też umożliwienie wykonawcom pobrania i zapisania tych informacji na swoich

dyskach. Ponadto wbrew stanowisku Odwołującego dokonanie modyfikacji SIWZ na „karcie

postępowania” umożliwia ustalenie daty i godziny wprowadzenia zmiany, co w sposób

Sygn. akt KIO 2822/20

22

niebudzący wątpliwości wykazał w niniejszym postępowaniu zarówno Zamawiający jak i

Przystępujący.

Odnosząc się kolejno do przesłanki wskazanej w art. 38 ust. 4 Pzp dotyczącej

wystąpienia uzasadnionej przyczyny, to Izba uwzględniając stanowisko Zamawiającego, w

tym chronologię zdarzeń, uznała, że w niniejszym postępowaniu taka uzasadniona przyczyna

wystąpiła. Niemniej jednak Izba podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie Krajowej

Izby Odwoławczej, że Zamawiający nie musi wykazywać szczególnej sytuacji związanej z

postępowaniem, w wyniku której musiałby dokonywać zmiany SIWZ. Takiego wymogu nie

stawia bowiem ani przepis art. 38 Pzp, ani inne przepisy tej ustawy. Zmiana SIWZ zatem może

nastąpić w każdym czasie.

Skład orzekający uznał ponadto, że skoro przesunięcie terminu składania ofert

nastąpiło zgodnie z przepisem art. 38 ust. 4 Pzp, a ponadto termin ten został przesunięty tylko

o 3 godziny, co z kolei spowodowało brak możliwości modyfikacji, czy też wprowadzenia

merytorycznych zmian w jej treści, nie stanowiło ono naruszenia zasad udzielania zamówień

publicznych, a w szczególności zasady równego traktowania i uczciwej konkurencji w

postępowaniu, wyrażonej w art. 7 ust. 1 Pzp. Izba uznała, że czynności Zamawiającego dążyły

do umożliwienia złożenia ofert przez wykonawców, a przede wszystkim uniknięcia sytuacji w

której oferta któregokolwiek z wykonawców zostałaby odrzucona lub zwrócona wyłącznie z

przyczyn technicznych związanych z obsługą sytemu SmartPZP.

Izba podzieliła także stanowisko Zamawiającego, że zwrócenie oferty Przystępującego

jako złożonej po terminie składania ofert, rażąco naruszałoby zasadę równego traktowania

wykonawców oraz zasadę przejrzystości postępowania. Skoro w systemie Smart PZP pojawiła

się jednoznaczna informacja o zmianie terminu składania ofert przed upływem tego terminu,

Przystępujący miał prawo i powinien zakładać, że termin ten został skutecznie przesunięty tym

bardziej, że zdołał on złożyć ofertę w postępowaniu, co byłoby niemożliwe w sytuacji upływu

terminu.

Izba oddaliła wnioski Odwołującego o przeprowadzenie dowodów z przedłożonych na

rozprawie dokumentów, z których wynika godzina podpisania przez Przystępującego

pierwszego i ostatniego dokumentu składającego się na jego ofertę, stwierdzając, że

powyższe dowody nie mają znaczenia do rozstrzygnięcia, czy zmiana SIWZ nastąpiła przed

upływem terminu składania ofert. Dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenia nie miał również

dowód stanowiący odpis pisma z dnia 13 listopada 2020 r. skierowanego do Zamawiającego

w zakresie ewentualnego kontaktu Zamawiającego z Przystępującym przed terminem

składania ofert. Ponadto Izba stwierdziła, że z dowodu złożonego na rozprawie, tj. wiadomości

email wygenerowanej o godz. 9:21 w dniu 20 października 2020r. wynika jedynie, że w

Sygn. akt KIO 2822/20

23

przedmiotowym postępowaniu opublikowano dokumenty, gdy tymczasem z przedłożonego

przez Zamawiającego dowodu, tj. wiadomości email wygenerowanej automatycznie przez

SmartPZP w dniu 20 października 2020r., godz. 8:56 skierowanej do Pana M. J. w sposób

niebudzący wątpliwości wynika, że zmieniony został termin składania ofert.

Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.

W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 192 ust. 9 i 10

Pzp oraz § 5 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 marca 2010 r. w

sprawie wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania oraz rodzajów kosztów w

postępowaniu odwoławczym i sposobu ich rozliczania (Dz.U. z 2018 r. Nr 41, poz. 972).

Przewodniczący: …………………………………………….

Podobne

UZP/ZO/0-3212/05

Sygn. akt UZP/ZO/0-3212/05 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 7 listopada 2005 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Katarzyna Teresa Setkowicz Arbitrzy: Ryszard Leszek Dąbrowski Grażyna Opalińska Protokolant Rafał Oksiński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu...

UZP/ZO/0-520/06

Sygn. akt UZP/ZO/0-520/06 WYROK Zespołu Arbitrów z dnia 27 lutego 2006 r. Zespół Arbitrów w składzie: Przewodniczący Zespołu Arbitrów Agata Janina Mikołajczyk Arbitrzy: Krzysztof Błachut Leszek Jan Klepacki Protokolant Magdalena Pazura po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27.02.2006 r. w...

KIO 855/13

Sygn. akt KIO 855/13   1 WYROK z dnia 25 kwietnia 2013 r.   Krajowa Izba Odwoławcza – w składzie: Przewodniczący: Piotr Kozłowski   Protokolant: Paweł Nowosielski   po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby...

KIO 1713/12

  1   Sygn. akt: KIO 1713/12     WYROK z dnia 27 sierpnia 2012 r.     Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie:     Przewodniczący: Ewa Rzońca   Protokolant: Paulina Nowicka     po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa...

KIO 1529/16

1 Sygn. akt: KIO 1529/16 WYROK z dnia 30 sierpnia 2016 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ewa Kisiel Protokolant: Krzysztof Wasilewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2016 r. w Warszawie odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby...
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Plików Cookies. Zamknij